การศึกษาปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยาและการใช้ประโยชน์ที่ดินต่อการเกิดมลพิษจากฝุ่นละอองขนาดเล็กในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ผู้แต่ง : กาญจนา จารุกขมูล และอินทิรา หลักงาม

วันที่เอกสารถูกเผยแพร่ครั้งแรก | 2024-06-07

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยาที่ส่งผลต่อระดับมลพิษฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์กลุ่มแบบ K-Means Clustering ผ่านโปรแกรม RapidMiner Studio เวอร์ชัน 10 ปัจจัยอุตุนิยมวิทยาที่นำมาศึกษา ได้แก่ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ ความเร็วลม ทิศทางลม และปริมาณน้ำฝน ข้อมูลดังกล่าวถูกรวบรวมจากสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศและอุตุนิยมวิทยาของกรมควบคุมมลพิษ ระหว่างปี พ.ศ. 2560-2564 โดยคัดเลือกข้อมูลจากสถานีในจังหวัดนครราชสีมา ขอนแก่น และเลย เพื่อเป็นตัวแทนของพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ งานวิจัยยังได้วิเคราะห์การใช้ประโยชน์ที่ดินและสิ่งปกคลุมดินภายในรัศมี 1 กิโลเมตรรอบสถานีตรวจวัด เพื่อระบุแหล่งกำเนิดที่เป็นไปได้ของมลพิษฝุ่นละออง พร้อมทั้งวิเคราะห์ผังลมเพื่อประเมินทิศทางและระยะทางจากแหล่งกำเนิดดังกล่าว ผลการศึกษาพบว่า สามารถแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มของสภาพอากาศที่สนับสนุนต่อการเกิดมลพิษของฝุ่นละอองขนาดเล็ก คือ กลุ่มที่ 1 มีรูปแบบของปริมาณน้ำฝน 0.020±0.1 มิลลิเมตร ความเร็วลม 1.1±0.5 เมตรต่อวินาที ทิศทางลมส่วนใหญ่ มาจากทิศเหนือ อุณหภูมิ 25.7±3.4 องศาเซลเซียส และความชื้นสัมพัทธ์ ร้อยละ 63.6±7.06 กลุ่มที่ 2 มีปริมาณน้ำฝน 0.037±0.2 มิลลิเมตร ความเร็วลม 0.9±0.3 เมตรต่อวินาที ทิศทางลมส่วนใหญ่มาจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ อุณหภูมิ 29.0±3.5 องศาเซลเซียส และความชื้นสัมพัทธ์ ร้อยละ 61.4±8.07 และกลุ่มที่ 3 มีปริมาณน้ำฝน 0.026±0.1 มิลลิเมตร ความเร็วลม 0.9±0.4 เมตรต่อวินาที ทิศทางลมส่วนใหญ่มาจากทิศตะวันออกเฉียงใต้ อุณหภูมิ 26.8±3.5 องศาเซลเซียส และความชื้นสัมพัทธ์ ร้อยละ 62.2±7.10 โดยพื้นที่การตรวจวัดฝุ่นละอองขนาดเล็ก ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในพื้นที่ตัวเมืองและย่านการค้า ซึ่งมีสัดส่วนตั้งแต่ร้อยละ 23 ถึง 94 Fโดยสามารถระบุแหล่งกำเนิดฝุ่นละอองได้ว่ามาจากกิจกรรมในเขตเมือง การจราจร การก่อสร้าง รวมถึงกิจกรรมทางการเกษตรบางประเภท และความเร็วลม สะท้อนถึงความเป็นไปได้ของการเคลื่อนย้ายของฝุ่นละอองในระยะทาง 3-4 กิโลเมตร โดยเฉพาะจากทิศเหนือ ทิศตะวันตกเฉียงใต้ และทิศตะวันออกเฉียงใต้ และมลพิษของฝุ่นละอองขนาดเล็ก น่าจะมาจากแหล่งกำเนิดในท้องถิ่นมากกว่าจากระยะไกล โดยสรุป การศึกษาครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่า สภาพอากาศที่มีอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ปานกลาง รวมถึงความเร็วลมต่ำ เป็นปัจจัยที่เอื้อต่อการเกิดมลพิษฝุ่นละอองขนาดเล็กในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ดังนั้น จึงควรมีมาตรการเฝ้าระวังและป้องกันในช่วงที่มีสภาพอากาศดังกล่าว เพื่อลดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน อย่างไรก็ตาม การระบุแหล่งกำเนิดและวิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับพื้นที่และปัจจัยอื่น ๆ ยังคงมีความจำเป็นสำหรับการศึกษาครั้งต่อไป

อ้างอิง : กาญจนา จารุกขมูล และอินทิรา หลักงาม. การศึกษาปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยาและการใช้ประโยชน์ที่ดินต่อการเกิดมลพิษจากฝุ่นละอองขนาดเล็กในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต]. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2566.